Nhân cách nhà nho chân chính trong bài thơ Bài ca ngắn đi trên bãi cát hay nhất – Ngữ văn lớp 11

Đề bài: Nhân cách Nho sĩ chân chính trong Bài ca đi trên bãi cát của Cao Bá Quát (hay Bài ca ngất ngưởng của Nguyễn Công Trứ).

Chúng ta thường nghe nói: “Tài cao, mệnh thấp, khí trầm”. Có vẻ như tài năng vẫn chưa đủ để người ta tỏa sáng mà bởi chữ “phận”. Đó cũng chính là bi kịch cuộc đời của bậc tài hoa Cao Bá Quát. Ông hiện ra là một nhà Nho giỏi giang, đức độ, có tâm hồn văn chương và tư cách cao thượng. Được nhân dân tôn vinh – Thánh Quát. Tuy nhiên, vào thời điểm đó, Chu Thần đã phải trải qua nhiều khó khăn, gian khổ của hệ thống phong kiến ​​thối nát. Nỗi đau buồn, uất ức của một con người được ông gửi gắm thầm kín trong tác phẩm Sa hành đoạn.

Là một nhà Nho chân chính, Cao Bá Quát chịu ảnh hưởng nhiều bởi quan niệm “chí làm trai”. Cũng như Nguyễn Công Trứ và nhiều bậc đại trượng phu đương thời, ông luôn tâm niệm và khao khát lập nên sự nghiệp vẻ vang, vẻ vang cho đời, coi đó là lý tưởng sống, là trách nhiệm và là nợ đời phải trả. trả – “nợ tang”. Anh ấy đã được coi là một tài năng xuất chúng khi còn trẻ, và càng trưởng thành, anh ấy càng thể hiện bản lĩnh và hoài bão lớn của mình. Tuy nhiên, đứng trước xã hội phong kiến ​​bảo thủ, trì trệ và khủng hoảng, con người đó không thể thỏa mãn được khát vọng của mình.

Bãi cát dài Bãi cát dài,

Tiến một bước cũng giống như lùi một bước.

“Đoản ca trên cát” là một bài ca ngắn, nhưng tự nó vạch ra một con đường rất dài. Một bức tranh sa mạc cát trắng bao la với dáng người nhỏ bé khó nhọc lê từng bước. Đi như đi lùi, ra đi không hẳn là đi. Đó là một hình ảnh rất thực và cũng bao hàm ý nghĩa ẩn dụ. Đây thực ra là con đường thi cử của chính tác giả, nỗi tủi nhục của cát cũng chính là nỗi gian nan mà ông đang gánh chịu vì con đường ấy – gian nan mà xa xôi. Đối với các trí thức Nho gia xưa kia, con đường học – thi – làm quan đầy gian nan, khó khăn, càng khó khăn hơn vào những buổi cuối của Nho học và đây cũng là con đường duy nhất để họ thực hiện được ý chí của mình. trở thành một chàng trai trẻ. danh tiếng của mình. Trong suốt những năm từ 14 tuổi đến 31 tuổi, Cao Bá Quát vào Huế dự thi không biết bao nhiêu lần, nhưng lần nào cũng bị đánh trượt. Không phải vì anh ta không có tài năng, mà vì tính cách kiêu ngạo của anh ta đã quá nổi tiếng và không được lòng các vị thần. Đến đây, lời ca như tiếng thở dài của chính tác giả, ta có thể thấy nổi bật nhất là sự ngao ngán trước thời đại của Chu Thần. Bản thân ông ngày càng nhận thức rõ sự lạc hậu, thoái hóa của chế độ thi cử truyền thống trước sự biến đổi của thời đại.

Xem thêm bài viết hay:  Top 2 bài Kể tóm tắt truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh hay nhất - Văn mẫu lớp 6

Mặt trời chưa ngừng lặn,

Người đi đường rơi nước mắt.

“Hoàng hôn” là hình ảnh chuyển giao của thời gian, khi thiên nhiên đã dần chìm vào giấc ngủ, đối lập với nó là hình ảnh người lữ khách “chưa dừng chân”. Tại sao nó không thể dừng lại? Vì hành trình còn dài mà đích đến thì chẳng thấy đâu. Đường đời của ông đi mãi mà ông vẫn chưa tìm được chỗ đứng cho mình trong xã hội, chưa toại ý chí lập công danh. Vì vậy, bản thân anh không cho phép mình dừng lại. Nếu như câu mở đầu là sự bao la của không gian thì đến đây, Cao Bá Quát đang nói về dòng chảy không ngừng của thời gian, tất cả những yếu tố thiên nhiên vũ trụ ấy dường như chỉ là vật cản đường. , cản trở những bước chân vốn đã gian nan trên cát. Vì vậy, anh thấy mình cô đơn trước bãi cát hoang vắng đó và khóc cho số phận dai dẳng của mình. Có thể những giọt nước mắt ấy ban đầu chỉ đơn giản là do tác động của ngoại cảnh (gió, cát, bụi) nhưng chúng trở nên đắng hơn, mặn hơn và đau hơn bởi tâm sự của tác giả. Để rồi từ đây, cảm xúc của Chu Thần được nâng lên một vị trí mới:

Không thể học được phép ngủ của ông tiên đỡ đầu,

Leo núi, lội suối giận dữ.

Zhou Chen tức giận với ai hoặc cái gì? Anh ấy tức giận với chính mình vì nhiều lý do. Trước hết, ta có thể hiểu: trước cảnh đời nhân dân cơ cực và thời cuộc đổi thay, dù một lòng trung với nước, yêu dân nhưng ông vẫn không làm được việc gì để đem tài năng ra giúp dân, giúp nước. . Ngay cả Nguyễn Công Trứ cũng “ngạc nhiên” đó là tại sao ông luôn nghĩ “vua tôi phải phép của bầy tôi”. Vì vậy ông tự trách mình sao vẫn chưa làm tròn bổn phận với giang sơn xã tắc: “Không có tài thao lược để cho đời yên ổn, thật hổ thẹn là một nhà Nho mà lại quá tầm thường”. Tâm sự này của ông khiến chúng ta cảm phục một con người có tấm lòng nhân đức và tâm hồn cao thượng trong văn thơ: “Nhất sinh đệ nhị đầu bảo hoa”.

Thứ hai, ông vô cùng xấu hổ vì theo đuổi con đường thi cử đã lâu nhưng vẫn chưa đạt được danh vị xứng đáng, chưa đạt được danh tiếng để thiên hạ ngưỡng mộ. Vì thế, lòng người càng thêm bế tắc, bất bình và căm phẫn. Anh ấy thường sử dụng những hình ảnh tượng trưng để thể hiện khí chất cao quý của mình”.

Xem thêm bài viết hay:  Top 30 bài Phân tích nhân vật Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương | Văn mẫu lớp 9

“Ngẩng đầu nhìn trời

Những người muốn nắm giữ những đám mây và đi lên mãi mãi.”

Anh khao khát một phép màu để anh có thể bước tiếp trên con đường chông gai dù đói, mệt hay buồn ngủ. Hi vọng có thể nhanh chóng tìm được đích đến rõ ràng cho bản thân.

Sự hiểu biết cuối cùng là sâu sắc: đó là một sự thoát ly khỏi thực tại tầm thường. Đến danh nhân Nguyễn Công Trứ là thế mà còn tìm lối thoát bằng cách mai danh ẩn tích. Tại đây, Cao Bá Quát ước gì mình có thể nhắm mắt làm ngơ, mặc cho sự đổi đời và mong thoát khỏi ưu phiền. Nhưng không! Với lý tưởng cao đẹp và ý chí kiên cường, Zhou Chen không thể làm điều gì trái với đạo đức của mình. Bởi vậy, “nỗi giận khó tả” ở đây càng tỏa sáng, cho ta thấy một Chu Trần đáng quý và cao quý biết bao. Anh không muốn trốn tránh khó khăn mà luôn biết đối đầu và vượt qua khó khăn. Thật là một nhân cách đáng khâm phục.

Những câu thơ sau đây cho người đọc cái nhìn của Cao Bá Quát về xã hội chạy theo danh lợi:

Xưa phường nổi tiếng,

Tất cả trong cuộc sống.

Gió hơi men trong quán rượu,

Người say thì vô số, tỉnh được bao nhiêu người?

Con đường công danh cũng là con đường lắm gập ghềnh khó khăn trong cuộc sống. Danh lợi được ví như thứ rượu cám dỗ đời người, khiến con người lao đao, gạt bỏ mọi luân thường đạo lý để chạy theo vật chất một cách khổ sở. Học hành, đỗ đạt rồi mới bước vào chốn quan trường vinh hoa phú quý, con đường lập gia đình, sự nghiệp ấy thật tầm thường. Sự thôi thúc để làm một cái gì đó lớn hơn, vĩ đại hơn. Nhưng thật không may, ít người có thể chiến thắng sự quyến rũ của tiền bạc. Họ như những con thiêu thân, lao vào nơi có ánh sáng, nhiều vô kể. Qua đây, Cao Bá Quát thể hiện quan điểm lớn của mình. Đó là một cái nhìn bao quát về thực tại thông thường, vượt không gian và thời gian. Những suy nghĩ này đã đi trước thời đại và chứng tỏ trí tuệ kiệt xuất của danh gia họ Tào. Qua đó cũng thấy được thái độ khinh bỉ, ghê tởm của ông đối với quan niệm của kẻ sĩ thời bấy giờ và ông tự hào mình là người tỉnh táo hiếm có giữa rừng người say xỉn đó. Nhưng buồn thay, anh vẫn đang đi theo con đường này. Trong đầu bạn đang tự hỏi mình “tỉnh” hay “say”? Rồi lại buông tiếng thở dài vô vọng:

Xem thêm bài viết hay:  Sơ đồ tư duy Truyện Kiều- Ngữ văn lớp 10

Bãi cát dài, bãi cát dài!

Còn cái này thì sao? Con đường mờ mịt,

Có nhiều con đường đáng sợ.

Nghe tôi hát “kết thúc”,

Bắc núi Bắc, núi muôn trùng,

Phía nam núi Nam sóng dữ.

Tiếng thở dài ngao ngán, mệt mỏi của Cao Bá Quát khi gặp bế tắc, lòng luôn thao thức với câu hỏi: “Phải làm sao?”. Khó khăn nối tiếp khó khăn, nhìn bốn bể đâu đâu cũng chỉ thấy khó khăn, gian khổ. Lúc này, Zhou Chen đã bị đẩy đến “hạn chót”. Dường như, giữa lúc giằng co quyết liệt, anh dậm chân tại chỗ. Cao Bạt Quát không muốn đi tiếp vì biết con đường ấy gian khổ mà bất trắc. Nhưng có một tiếng gọi xuất phát từ tấm lòng yêu đồng bào sâu nặng, đó là món nợ nước chưa trả được, món nợ công của cuộc đời. Vì không có con đường nào khác cho bất kỳ ai, chứ đừng nói đến những người có chí lớn ngoài sự nghiệp công ích. Bi kịch của Chu Thần không chỉ của riêng Chu Thần, mà còn là bi kịch của thời đại, của một thời đại sắp đi đến hồi kết.

Tại sao bạn lại đứng trên bãi cát?

Câu hỏi vang vọng vô vọng giữa bãi cát mênh mông. Nhưng nó như trả lời một cách kín đáo mâu thuẫn nội tâm của Cao Bá Quát. Một lần nữa, ông khẳng định tính chất vô nghĩa của con đường “bãi cát” ấy làm tiền đề cho tầm nhìn của mình: một tầm nhìn rõ ràng và có đạo lý: từ bỏ cái cũ lạc hậu để đến với cái mới. Đến đây, tôi chợt nhớ đến triết lý của Lỗ Tấn: “Trên đời không có con đường nào, nếu người ta đi mãi chỉ thành đường mòn”. Thật vậy, câu hỏi tu từ: “Sao em đứng trên bãi cát?” như một lời thúc giục, một lời kêu gọi lên đường, khám phá một con đường tiến bộ mới. Đó cũng chính là nguyên nhân và động lực chính để Chu Thần lãnh đạo nhân dân khởi nghĩa Mỹ Luông chống quân Nguyên – một việc làm để lại tiếng vang muôn đời và khiến người đời sau không ngớt khâm phục.

“Đoản ca đi trên cát” là một bài thơ ngắn mà dài, hiện thực nhưng đầy biểu tượng, trữ tình nhưng đầy phẫn uất, với lời văn cô đọng, đa nghĩa. Ẩn chứa trong tác phẩm là những tâm tư thầm kín của tác giả, là tình cảm thiết tha với đất nước, là bản lĩnh của đấng nam nhi, là trí tuệ, là tầm nhìn vượt thời gian, là ước nguyện. cải cách xã hội và cũng là nhân cách cao đẹp của nhà Nho chân chính Cao Bá Quát.

Xem thêm các bài văn mẫu về phân tích và lập dàn ý tác phẩm lớp 11:

viet-bai-lam-van-so-2.jsp

Các bộ đề lớp 11 khác

Viết một bình luận